Baby's en Babytaal - Natuur boven Cultuur (Krant van de Aarde okt. '26)

Een aantal maanden geleden was ik op kraamvisite bij mijn neef en zijn vriendin in verband met de geboorte van hun dochtertje. De vriendin van mijn neef vroeg me of ik haar vast wilde houden en natuurlijk wilde ik dat graag. Maar toch vroeg ik aan haar of het echt oké was voor haar. Vanuit het werken met het lichaam en vanuit het lichaamsbewustzijn vraag ik dit altijd. Vooral omdat een baby zelf geen instemming kan geven.

Het kleintje lag te slapen toen ik haar op mijn arm overnam. Het was wonderlijk dat ik haar huid bij haar rug wat voelde trekken en de mimiek in haar gezichtje ook wat bewoog. Het was alsof haar lichaampje, haar huid de nieuwe situatie en mij aftastte. Het duurde een paar minuten en toen slaakte ze een diepe zucht en haar lichaampje kwam weer in de overgave terecht.

Het instinctieve weten

Nu had ik al een tijd geen baby meer op de arm gehad, want mijn kinderen zijn inmiddels volwassen mensen, maar ik had dit nog nooit zo helder waargenomen. De enorme wijsheid van de tastzin, die kennelijk zelfs tijdens het slapen autonoom werkt. Maar ook hoezeer we ons hier niet van bewust zijn. Dat we in de snelheid van ons handelen zonder dat we het doorhebben een hoop subtiele signalen missen.

Wanneer het gaat over baby’s, het instinctieve en responsieve handelen wat er nodig is, kunnen we het meest leren van apen. Zij staan immers het dichtst bij ons. Zij spiegelen ons terug hoe de natuur ‘het bedoeld heeft’, zou je kunnen zeggen. Ik kan er eindeloos naar blijven kijken. De volledige aandacht, het helemaal in het moment zijn, aanwezig in de eigen as, in zichzelf en hierdoor helemaal in contact met het instinctieve weten.

Inmiddels zijn wij hier vaak zo ver van verwijderd dat boeken of inmiddels AI als wijze raadgever worden ingeschakeld. Terwijl dit nu juist het terrein is waar zowel boeken als AI, bij gebrek aan fysieke belichaming niet bij kunnen. Het instinctieve weten.

Baby’s tijd en ruimte geven

Ik las indertijd een prachtig boek, de Tastzin, van Antoine Montagu. Hierin beschrijft hij hoe aanraking een fundamenteel biologische behoefte is die net zo essentieel is als water, voedsel en zuurstof. Al in de baarmoeder leren we aan te raken om ons te oriënteren in de wereld. Wat ik ook bijzonder vond is dat hij beschreef dat hij een menselijke zwangerschap ziet als 2 keer negen maanden. Negen maanden in de baarmoeder en dan negen maanden buiten de baarmoeder. Waarbij hij het belang benadrukte van het dragen van kinderen en hoe belangrijk het huid-op-huid-contact is voor de ontwikkeling van het kind. En vanuit de natuur bezien is het essentieel dat een kind de tijd en ruimte krijgt om zich heel langzaam en in een eigen tempo in de wereld te oriënteren.

Baanbrekend onderzoek

In de westerse wereld zijn we ons hier vaak niet van bewust. En als we dat wel zouden zijn, dan komen we in de knoop met onze levenswijze. Recent plaatste ik een filmpje dat ging over de kracht van dragen, waarbij je kinderen ziet in allerlei culturen die meestal op de rug gedragen worden.

Het is het meest natuurlijke dat er is. Een aantal jaren geleden was ik op de boekpresentatie van Glenn Helberg. En hier sprak iemand over het belang van kinderen bij de ouders laten slapen en de positieve ontwikkelingen op het brein en de emotionele ontwikkeling. Dit is in andere culturen veel normaler. Het baanbrekende biologisch-antropologische bronnenonderzoek van Dr. James McKenna toont aan dat dicht bij de ouders slapen de evolutionaire en biologische norm is voor een menselijke baby. En dat is niet zo gek. We realiseren ons niet dat de wereld en onze cultuur zijn veranderd, maar de instinctieve en emotionele behoeften van baby’s zijn onveranderd, los van de tijd, omdat de biologie niet of nooit zal veranderen.

Zijn onderzoek toont onder andere aan dat kinderen die dicht bij hun ouders slapen, stabielere vitale functies hebben, een minder hoog stressniveau, meer empathie ontwikkelen en een grotere emotionele onafhankelijkheid.

En dat is interessant. Ik ben nog opgevoed met dokter Spock als leidraad, waarin benadrukt werd dat je baby’s vooral niet moest verwennen. Ik heb in de afgelopen dertig jaar zoveel cliënten mogen begeleiden om los te komen van deze vorm van emotionele verwaarlozing. Want dat is het. Een kind verleert de respons om uit te reiken en zoekt een manier om zichzelf te reguleren, terwijl het daar nog veel te klein voor is.

Baby’s, moeder en het vertrouwen

Als moeder van volwassen kinderen (en hopend om oma te worden) kijk ik echt met spijt terug dat ik mijn kinderen niet langer bij me in bed heb gehouden. Want ook toen mijn kinderen klein waren, zat er nog steeds een westers oordeel op. Ik zou veel dingen anders doen. Gelukkig kan ik het er met de kinderen goed over hebben en roepen zij ook dat zij dat anders willen doen. En dit is een troostrijke gedachte.

Om tegen de westerse cultuur in te gaan is best pittig. Daar is moed voor nodig. De cultuur vertrouwt niet op het lichaam en op de natuur. Daar ben ik indertijd ook tegenaan gelopen. Ook wanneer het ging over het moment van vaccineren of over voeding. Maar de natuur heeft ons een prachtig instrument meegegeven om onze kinderen op de voeden. Ons instinct. Daar kunnen we alleen mee in contact komen wanneer we ons lichaam bewonen.

Ik heb zoveel jonge moeders mogen begeleiden, en nog steeds, om te vertrouwen op zichzelf en op het lichaam. Van zichzelf en van het kindje. Wanneer je dat doet dan mis je veel minder signalen van je kind, zoals ik beschreef over mijn moment tijdens de kraamvisite. Dan kun je het wonder van de natuur zien, hoe ingenieus het lichaam in elkaar zit.

Het is een wonder wanneer je bij kinderen kijkt hoe die ontwikkeling verloopt en het is echt zonde om dat te missen. En het is goed om je te realiseren dat je opvoeden maar één keer kan doen. De eerste drie jaar vormen de onderlegger voor de puberteit later. Het gaat zo snel voorbij.

Opvoedingsstress? Kinderen kunnen helpen

En ik snap dat het mogelijk idealistisch klinkt, want de realiteit is ook dat de bedding in de maatschappij om te vertragen, te verwonderen nihil is. Kinderen moeten al zo snel mee in het razende tempo van onze individualistische maatschappij. De uitspraak ‘it takes a village to raise a child’ is er niet voor niets. En die bedding missen veel moeders (en vaders). Dat zie ik ook terug in de praktijk van de trainingen die ik geef. Hoe de biologie met (werk en) de cultuur in strijd is. En dat is pijnlijk om te zien. Want het gaat over de volgende generatie, en stressed parenting is allesbehalve gezond voor de ontwikkeling van (jonge) kinderen.

En toch… Ik schrijf dit ook voor alle moeders, aankomende moeders, vaders, opa’s, oma’s en andere betrokkenen. Om een oproep te doen om door de ogen van de natuur naar kinderen te gaan kijken, om moeders (en vaders) die hiermee worstelen te ondersteunen, aan te moedigen om zichzelf, hun biologie en het ouderschap serieus te nemen. Want het gaat over onze nieuwe generatie. En die heeft heel veel moed nodig in de huidige tijd met alle problemen die er zijn. Wij kunnen bijdragen met onze rust, onze liefde en zorg, zodat kinderen minder last hebben van onze stress.

En daarbij onze telefoon opzij leggen. Kinderen kunnen ons helpen om werkelijk in het hier en nu aanwezig te zijn. En dat begint bij onszelf. We kunnen zoveel leren van kinderen over wat werkelijk natuurlijk is, om te vertragen, te verwonderen en te spelen. En dan is er ook ruimte voor liefde, zachtheid en compassie. Ieder kind is een wondertje. We zijn allemaal in onschuld als baby geboren en het is onze taak om voor deze jonge mensjes te zorgen. Niet alleen als ouders, maar als maatschappij.

(Krant van de Aarde okt.'26)