Soms staat de wereld even stil.. Persoonlijke reflecties naar aanleiding van de natuurramp in Nepal

Soms staat de wereld even stil. Dan moeten we ons herinneren om te ademen, omdat we even niet weten hoe we ons moeten verhouden, hoe we moeten reageren. Dan valt het gevoel van zogenaamde zekerheden nog even dieper weg en worden we ons bewust van onze nietigheid.

Dit ervoer ik deze week na de overstromingen in Nepal. Ik heb gelopen, geslapen, gegeten en genoten, precies op die plek, tweeënhalf jaar geleden. Mijn hart bloedt wanneer ik denk aan de bruiloft van de Tamang, waar we getuige van waren. Zoveel vreugde, stralende ogen, mooie dansen en hoop voor de toekomst. De vraag is nu of ze überhaupt nog leven.

Ik heb de mensen ontmoet met hun enorme veerkracht, die alles weer hadden opgebouwd na de verwoestende aardbeving van 2015. Hoe ze hun verlies en het leven dragen. Ik was diep onder de indruk. Het maakt nederig. Want rampen van deze schaal kennen wij niet.

Ik heb ook gelopen op de plek waar ze nu de dode lichamen uit de rivier vissen. Naast die rivier gezeten om te mediteren en ‘wildlife te spotten’. Nu voeden de krokodillen zich mogelijk met lichamen die voorbijdrijven. Dit is hun natuur…

En terwijl ik dit opschrijf, overvalt me een gevoel van diepe verslagenheid en verdriet. Maar ook van een soort schaamte, voor alle reis- en vakantiefoto’s die wij westerlingen maken en op sociale media plaatsen. Voor ons laten ze een mooie herinnering zien. We kunnen kiezen om alleen de schoonheid te belichten die we hebben gezien en willen zien. En we kunnen de wereld laten zien hoe geweldig ons leven is, omdat we dit allemaal kunnen doen.

Dit soort momenten zijn voor mij momenten waarop de realiteit binnenkomt. Maar we staan er zo weinig bij stil: wij hebben de luxe om te komen en te gaan.

Dit realiseerde ik me ook toen ik in 2018 op Lombok was, ten tijde van een verwoestende aardbeving. In de media verschenen bezorgde koppen in de trant van: ‘De meeste Nederlanders zijn nu geëvacueerd.’ Mensen waren boos toen ze niet gelijk weg konden. Terwijl de mensen daar ermee te dealen hebben. Dit is hun leven. En dat maakt nederig.

Zo ontmoetten we een Belgische man die juist naar het rampgebied wilde afreizen om te kijken of hij ergens kon helpen. Dat ontroerde me diep.

Het bizarre was dat mijn jongste dochter de dag ervoor heel ernstig ziek was geworden (buiktyfus), waardoor we naar het zuiden waren afgereisd en daardoor niet meer in het epicentrum waren. Dat had ons leven kunnen kosten.

Op zulke momenten word je je zo bewust van de grilligheid van het leven en van het feit dat je ‘geluk’ kunt hebben of ontzettende pech. Ik ontmoette na die reis meerdere mensen in Nederland die daar iemand hadden verloren.

Toen ik vorig jaar in Colombia in een taxi door een werkelijk heel arme streek reed, was ik me ineens zo bewust dat ik van de ene naar de andere veilige bubbel kon reizen. Dit is zo’n privilege en het voelde ergens ook ‘fout’. Ik heb veel gereisd en me geregeld afgevraagd: wat doe ik hier en waarom ben ik hier? Wie zit hier eigenlijk op mij te wachten en wil ik hier echt zijn? Of wil ik op basis van mijn beeld van mijn verwachtingen hier zijn? Hierover schreef ik eerder ook een Optimist vorig Jaar ().

Toen ik tweeënhalf jaar geleden in Nepal was, in het getroffen gebied, werd ik tijdens de trekking enorm ziek van een uit de hand gelopen blaasontsteking met hoge koorts. We waren genoodzaakt om terug te gaan en de trekking af te breken. Ik herinner me de gesprekken in de taxi met de chauffeur en gids toen we een enorme, door China gebouwde waterkrachtcentrale passeerden. Zij vertelden dat China heel veel projecten start in Nepal en dat Nepal leningen aangaat die het nooit meer kan terugbetalen, waardoor de macht van China alleen maar groter wordt. Ik kreeg er de rillingen van en het was op meerdere plaatsen zichtbaar. Dit wist ik omdat ik meerdere keren in Nepal ben geweest. Diezelfde krachtcentrale is nu ook ernstig beschadigd.

Nu ik dit opschrijf, realiseer ik me dat dit soort momenten en gesprekken tijdens al mijn reizen zo waardevol voor mij zijn geweest. Omdat je dan te maken krijgt met ‘het echte verhaal’ in plaats van het perfecte Instagram-verslag. 

En dan is het misschien balen dat ik mijn trekking moet afbreken, maar achteraf bezien — en nu helemaal — realiseer ik me dat levenslessen zoveel meer van waarde zijn dan een plaatje naar buiten.

Ik herinner me ook de liefde en toewijding om me in veiligheid te brengen omdat ik zo ziek was. Dat was diep ontroerend. Die herinneringen staan voor altijd in mijn hart. En zo zijn er nog vele eerdere leermomenten geweest.

De drang om te reizen voelt anders de laatste jaren. Ik krijg steeds meer een gevoel van buikpijn over het systeem van toerisme en reizen. Het pijnlijke bewustzijn van het geprivilegieerde denken, van wat Don Juan Nuñes del Prado glimlachend het ‘spirituele toerisme’ noemt.

Het narratief dat we onszelf als westerse mensen vertellen: ‘Ik ben geen toerist, maar reiziger.’ Dit beschreef Ilja Leonard Pfeiffer ook zo treffend in zijn boek Grand Hotel Europa.

Want het pijnlijke is dat door westerse invloeden, koloniaal denken en handelen en de grote verschillen tussen arm en rijk, veel landen ook financieel afhankelijk zijn geworden van ‘ons toerisme’. Dus wanneer toeristen wegblijven, hebben ze een nog groter probleem.

En vele van diezelfde toeristen liggen nu onder de modderstroom begraven. Een bizarre kringloop van het leven.

Zijn we zo machtig?

Er vliegen zoveel berichten rond over de oorzaak van de overstromingen. Dat gaat altijd zo. Ook over de vraag of we een schuldige of verantwoordelijke kunnen aanwijzen. Want dat is verdraaglijker dan de gedachte dat het leven geeft en neemt op een eigen moment. Want dat is wat de realiteit van het leven is.

Het doet me denken aan een filmpje dat ik ooit zag, waarin westerse mensen naar de ‘sjamanen in Zuid-Amerika’ gingen om met hen in gesprek te gaan over hoe ze konden helpen om Moeder Aarde te redden. De elders keken elkaar wat lachend aan en vroegen heel vriendelijk of de westerse mensen echt dachten dat hun invloed zo groot was.

“Mother Earth can take care of herself and restore herself, but it is really about humanity destroying itself by polluting the environment and the conditions that make life possible.”

Ze adviseerden deze mensen om zich eerst maar te richten op het ‘schoonmaken’ van hun eigen energieveld, gedachten, gevoelens en gedrag.

Door de tijden heen zijn er zoveel veranderingen geweest op aarde als het gaat om het klimaat. En natuurlijk kunnen we de omstandigheden positief beïnvloeden. Je zou haast kunnen zeggen dat we dat aan onszelf en aan onze prachtige natuur verplicht zijn. Zeker wanneer we de gelegenheid hebben om dit te doen. En dat kan op grote of op kleine schaal. Het begint bij onszelf.

Dit soort berichten kunnen een totaal verlammend effect hebben, omdat we ons realiseren hoe nietig we zijn en het kan intense gevoelens van machteloosheid oproepen. We hebben op zoveel dingen geen invloed. Ieder moment kan het leven afgelopen zijn. Niet alleen door een natuurramp of een oorlog, die voor ons verder weg zijn, maar ook door een val van je keukentrapje.

En alleen geld overmaken en weer doorgaan met leven is voor mij ook niet genoeg. Het voelt net als een keer biechten, een aantal wees-gegroetjes… en door.

Maar het gaat voor mij over het aankijken van de realiteit van het leven en de bereidheid om ervan te leren. Om werkelijk wijzer te worden en de ruimte te maken om te kijken waar dit soort dingen ons mee confronteren. Om met anderen hierover te spreken, elkaar vast te houden, te rouwen en te bezinnen op wat we wél kunnen doen, binnen onze eigen wereld, en leefomgeving. Om weer naar elkaar om te kijken, want ook in ons land zijn er vele mensen die lijden. His Holiness Dalai Lama benoemt steeds dat we in wezen het meest gelukkig worden wanneer we werkelijk van betekenis kunnen zijn voor een ander en de wereld.

Een elder die ik ooit ontmoette zei: “In this era, it has to come from the people” En zo is het.

En ik heb in alle eerlijkheid ook niet het idee dat dit vanuit de politiek komt, maar van eenieder die bereid is om wakker te worden en samen de wereld een stukje mooier te maken.

Vanuit het principe: ‘Klein beginnen en groots denken.’ Want ‘the world is on fire’, zoals we in Europa ook echt letterlijk hebben gezien. En we kunnen het echt alleen maar samen.

En daar wil ik me de komende jaren voor inzetten 🌎❤️🔥.

Ik brand een kaars

Ik brand een kaars

Voor iedere boom

Struik of bloem

Voor ieder insect 

Reptiel, vis of zoogdier

Voor iedere vogel

Het water, de bergen en dalen

En moeder aarde die lijdt

Ik brand een kaars

Voor ieder kind 

Voor iedere ouder 

Voor iedere broer of zus

 Oom, tante, 

Opa, oma 

Vriend of vriendin 

Buurman of buurvrouw 

Vriend of vijand

De een is verloren 

De ander heeft verloren 

Weer een ander is blind,
 doof of allebei

Maar in lijden zijn we gelijk.

 Ons treft uiteindelijk hetzelfde lot. 

Weliswaar via een andere weg,
maar toch…

Dus laten we in Gods naam,
 in naam van Allah, Jahweh, 

Moeder Maria, Pachamama,
 Jezus, Kali,

 Boeddha Shakyamuni,
 Wiracocha of wie dan ook,

niet vergeten
 dat de aarde ons niet nodig heeft

dat de waarheid ons zal bevrijden

dat Liefde het enige universele antwoord is

en dat Ubuntu —
‘Ik ben omdat wij zijn’ —
uiteindelijk leidend is.

Hilde A. J. Bolt Augustus

2026